பண்டிதர் அயோத்திதாசரின் பகுத்தறிவு மொழிகள்:
சாதி என்பது மனிதனை மனிதனிடமிருந்து பிரிக்கும் கொடிய சுவர்.
அறிவில்லாத பக்தி, மனிதனை அடிமையாக்கும்.
மனிதன் உயர்வது பிறப்பால் அல்ல; சிந்தனையாலும் செயல்வழியாலும்.
சமத்துவம் இல்லாத சமூகம் நாகரிகமான சமூகம் அல்ல.
கல்வியே ஒடுக்கப்பட்ட மக்களின் விடுதலைக்கான முதல் ஆயுதம்.
ஒருவனைத் தாழ்த்தும் மதம், மனிதத்தையே தாழ்த்துகிறது.
உண்மையை அறிய விரும்புகிறவன், கேள்வி கேட்கத் தயங்கக் கூடாது.
மனித நேயம் இல்லாத இடத்தில் மதத்திற்கும் அர்த்தமில்லை.
அடிமைத்தனத்தை உடைப்பது அறிவின் வழியே மட்டுமே சாத்தியம்.
ஒவ்வொரு மனிதனும் சுதந்திரமாகவும் சமமாகவும் வாழ உரிமையுடையவன்.
மனிதனை மனிதனாக மதிக்காத சமூகம்
எவ்வளவு முன்னேறினாலும் அது இருளில்தான் இருக்கும்.
பிறப்பால் உயர்வு, தாழ்வு உண்டு என்பதே
மனித குலத்தின் மிகப்பெரிய பொய்.
அறிவைப் பயப்படும் சமூகம் எப்போதும் அடக்குமுறையையே உருவாக்கும்.
சிந்திக்கத் தொடங்கும் மனிதனே உண்மையான விடுதலையை அடைகிறான்.
கல்வி கற்ற மனிதன் தன்னை மட்டுமல்ல, ஒரு சமூகத்தையே உயர்த்த முடியும்.
மனித நேயம் இல்லாத மதம் வெறும் பழக்கவழக்கமாக மட்டுமே மாறிவிடும்.
ஒடுக்கப்பட்ட மக்களின் குரலை வரலாறு முதலில் மறுக்கும்;
பின்னர் அதையே ஏற்றுக்கொள்ளும்.
கேள்வி கேட்பது குற்றமல்ல; கேள்விகளை அடக்குவது தான் குற்றம்.
சாதி மனிதனைப் பிரிக்கிறது; அறிவு மனிதனை இணைக்கிறது.
தன்னம்பிக்கை கொண்ட மனிதனை
எந்த அடக்குமுறையும் நீண்ட நாள் அடிமைப்படுத்த முடியாது.
உண்மையைப் பேசத் துணிவில்லாத கல்வி, வெறும் அலங்காரம் மட்டுமே.
சமூக மாற்றம் ஒரே நாளில் நிகழாது;
ஆனால் ஒரு சிந்தனையிலிருந்து அது தொடங்குகிறது.
ஒரு குழந்தையின் எதிர்காலத்தை மாற்ற வேண்டுமெனில்
முதலில் அதற்குக் கல்வி கொடு.
அடிமையாக வாழ பழக்கப்படுத்தப்பட்ட மனதிற்கு
சுதந்திரம் முதலில் பயமாகத் தோன்றும்.
மக்களை அறியாமையில் வைத்திருப்பதே
ஆதிக்கத்தின் மிகப்பெரிய ஆயுதம்.
சமத்துவம் என்பது தரப்படும் பரிசல்ல;
போராடி பெற வேண்டிய உரிமை.
மனித கண்ணியத்தை விட உயர்ந்த மதிப்பீடு எதுவுமில்லை.
நூல்களை வாசிக்கும் மக்கள் எளிதில் அடிமைகளாக மாறமாட்டார்கள்.